Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej to miejska placówka, która od 2006 roku zbiera i pokazuje to, co przez wieki ukrywała ziemia i zakamarki kamieńskich budowli. Siedzibę ma w nowoczesnym budynku na Kwartale Dominikańskim przy ulicy Mickiewicza 34, ale część ekspozycji można zobaczyć też w gotyckim kapitularzu konkatedry św. Jana Chrzciciela. To jedno z tych muzeów, które powstało dzięki lokalnym pasjonatom – archeologowi Grzegorzowi Kurce i historykowi Henrykowi Masłowskiemu – i nadal ma w sobie ten oddolny, niemal społecznikowski charakter.
Samo miasto ma bogatą przeszłość – przez stulecia było siedzibą biskupstwa, ważnym ośrodkiem handlowym i religijnym na Pomorzu Zachodnim. Muzeum próbuje tę historię uporządkować i pokazać, od czasów, gdy region zamieszkiwały plemiona słowiańskie, przez okres wikingów, po rozkwit średniowiecznego Kamienia.
- interaktywna wystawa o Ewaldzie von Kleist
- unikalne znaleziska z epoki brązu
- sakralne artefakty z kapitularza
- trójnożne grapeny z średniowiecza
- lokalne inicjatywy na rzecz ochrony dziedzictwa
Co zobaczyć w Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej
Zbiory muzeum to efekt zarówno profesjonalnych wykopalisk archeologicznych, jak i przypadkowych odkryć mieszkańców czy prac remontowych w zabytkowych budynkach. Najstarsze eksponaty pochodzą z epoki brązu – to skarby, które przetrwały kilka tysięcy lat. Są tu również przedmioty z X wieku, w tym rękojeść noża wikingów, która przypomina o czasach, gdy przez te tereny przewijały się skandynawskie wyprawy handlowe i wojenne.
Średniowiecze reprezentują głównie przedmioty codziennego użytku oraz sztuka sakralna. Wśród nich znajdziemy tak zwane grapeny – charakterystyczne trójnożne naczynia używane do gotowania, które odkryto podczas prac archeologicznych na terenie miasta. Ekspozycja sakralna w kapitularzu katedry pokazuje zabytki odnalezione na strychu krużganków – to przedmioty liturgiczne, fragmenty rzeźb i inne pamiątki po bogatej przeszłości kamieńskiego biskupstwa.
Nie każdy wie, że wiele eksponatów w muzeum trafiło tu dzięki działalności Stowarzyszenia na Rzecz Ratowania Zabytków im. św. Korduli, które od lat angażuje się w ochronę dziedzictwa kulturowego Kamienia Pomorskiego.
Wystawa o Ewaldzie von Kleist i kamieńskim kondensatorze
Jedną z nowszych atrakcji muzeum jest multimedialna ekspozycja poświęcona Ewaldowi Georgowi von Kleistowi – fizykowi i wynalazcy, który w XVIII wieku skonstruował pierwszy kondensator elektryczny. Von Kleist mieszkał w Kamieniu Pomorskim i to właśnie tutaj dokonał swojego przełomowego odkrycia, które zrewolucjonizowało rozwój elektryczności. Wystawa została otwarta w 2021 roku i wykorzystuje nowoczesne technologie, żeby przybliżyć odwiedzającym znaczenie tego wynalazku.
To ciekawy punkt programu zwłaszcza dla tych, którzy interesują się historią nauki. Ekspozycja pokazuje nie tylko samo odkrycie, ale też kontekst epoki i postać von Kleista – lokalnego działacza, który łączył zainteresowania naukowe z praktyką.
Dwie lokalizacje – dwie różne klimaty
Muzeum funkcjonuje w dwóch miejscach, co daje możliwość zobaczenia zbiorów w różnych kontekstach. Główna siedziba przy ulicy Mickiewicza 34 to nowoczesny budynek oddany do użytku w 2015 roku. Znajduje się on w tak zwanym Kwartale Dominikańskim, w samym sercu starego miasta. Tutaj prezentowane są wystawy czasowe oraz część stałej ekspozycji, w tym wystawa o von Kleist.
Druga lokalizacja to kapitularz w konkatedrze św. Jana Chrzciciela – gotyckie pomieszczenie, które samo w sobie jest zabytkiem. Zwiedzanie ekspozycji w tym miejscu to podwójna wartość – można jednocześnie podziwiać średniowieczną architekturę i zabytki sakralne w autentycznym otoczeniu. Katedra kamieńska to jeden z najcenniejszych kościołów na Pomorzu Zachodnim, z historią sięgającą XII wieku, więc warto połączyć wizytę w muzeum z jej zwiedzaniem.
Dla kogo jest to muzeum
Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej to miejsce przede wszystkim dla miłośników historii regionalnej i archeologii. Nie jest to wielka placówka z rozbudowanymi ekspozycjami multimedialnymi na każdym kroku – ma raczej kameralny charakter i skupia się na konkretach. Osoby zainteresowane średniowieczem, historią Pomorza czy dziejami nauki znajdą tu sporo wartościowych eksponatów i informacji.
Rodziny z dziećmi również mogą tu zajrzeć, zwłaszcza jeśli młodsi są ciekawi archeologii lub lubią historyczne opowieści. Multimedialna wystawa o kondensatorze może być ciekawym urozmaiceniem dla tych, którzy wolą bardziej interaktywne formy poznawania historii. Nie jest to jednak miejsce z licznymi atrakcjami dla najmłodszych – raczej spokojne muzeum do zwiedzania w godzinę, może półtorej.
Muzeum oferuje także usługi przewodnickie nie tylko po swoich ekspozycjach, ale również po katedrze i całym mieście – warto z tego skorzystać, żeby lepiej poznać kontekst historyczny regionu.
Historia muzealnictwa w Kamieniu
Warto wspomnieć, że tradycje muzealne w Kamieniu Pomorskim sięgają 1967 roku, kiedy powstało pierwsze Muzeum Regionalne. Przez lata jego siedzibą był zabytkowy kościół św. Mikołaja, a działalność wspierało Muzeum Narodowe w Szczecinie. Niestety w 1991 roku placówka została zlikwidowana z powodów finansowych i konieczności zwrotu budynku Kościołowi katolickiemu.
Obecne Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej nawiązuje do tej tradycji, choć formalnie jest nową instytucją. Powstało najpierw jako społeczna inicjatywa w 2006 roku, a trzy lata później zostało oficjalnie ustanowione przez Radę Miejską. Od 2015 roku ma swoją nowoczesną siedzibę, co pozwoliło na lepsze zabezpieczenie zbiorów i ich profesjonalną prezentację.
Praktyczne informacje dla zwiedzających
Muzeum mieści się przy ulicy Adama Mickiewicza 34 w Kamieniu Pomorskim. Dojazd do miasta jest stosunkowo prosty – z Szczecina to około 60 kilometrów w kierunku północnym, z Kołobrzegu podobna odległość od strony wschodniej. Kamień Pomorski leży przy trasie 102, która łączy oba miasta. W centrum jest parking, z którego do muzeum spacer zajmuje kilka minut.
Muzeum jest czynne od wtorku do soboty. W niedziele jest zamknięte, ale istnieje możliwość umówienia wizyty dla grup zorganizowanych – trzeba to zrobić z co najmniej tygodniowym wyprzedzeniem. Kontakt telefoniczny: 91 382 23 73.
Zwiedzanie muzeum nie zajmuje zbyt wiele czasu – spokojnie można obejrzeć obie ekspozycje w ciągu godziny, może półtorej, jeśli chce się dokładniej przyjrzeć eksponatom i poczytać opisy. Warto połączyć wizytę z wycieczką po starym mieście i zwiedzaniem katedry, która sama w sobie jest imponującym zabytkiem. Jeśli ktoś planuje dłuższy pobyt w regionie, Kamień Pomorski oferuje także inne atrakcje – zabytkowy ratusz, Bramę Wolińską czy pobliski Zalew Kamieński.
Muzeum prowadzi również wystawy czasowe, często związane z lokalnymi artystami lub ważnymi wydarzeniami kulturalnymi w mieście, jak choćby Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej i Kameralnej. Przed wizytą warto sprawdzić, co aktualnie jest eksponowane – czasem można trafić na coś naprawdę ciekawego.