Renesansowa rezydencja rodu Schwerinów stoi w niewielkiej wsi Stolpe na wyspie Uznam, zaledwie 20 kilometrów od Świnoujścia. To jeden z tych obiektów, które przetrwały wieki dzięki uporowi lokalnej społeczności – po latach powojennej ruiny odzyskuje teraz dawny blask. Dla turystów z Polski to wygodny cel wycieczki rowerowej, a dla miłośników historii – szansa na zobaczenie, jak wyglądało życie pomorskiej arystokracji.
- renesansowa architektura
- bogata historia rodziny Schwerinów
- dynamiczne wydarzenia kulturalne
- możliwość wynajmu sal na uroczystości
- neogotycki kościół w pobliżu
Historia zamku – od średniowiecznego lenna do barokowej rezydencji
Pierwsza wzmianka o Stolpe pochodzi z 1218 roku, ale historia zamku zaczyna się naprawdę w XIII wieku, gdy ród Schwerinów otrzymał te ziemie w lenno. W 1321 roku rycerz Dietrich von Schwerin osiadł tu na stałe i zapoczątkował linię rodzinną, która władała tymi dobrami przez kolejne stulecia.
Obecny budynek powstał znacznie później – w latach 1575-1590 Otto von Schwerin wzniósł dwupiętrową rezydencję w stylu renesansowym. Mury tego właśnie gmachu przetrwały do dziś, choć obiekt ucierpiał podczas wojny trzydziestoletniej. Z wcześniejszych budynków, w których mieszkali Schwerinowie do końca XVI wieku, nie zostało nic.
Ciekawa historia dzieje się pod koniec XIX wieku. W 1895 roku Bernard Graf von Schwerin odkupił dobra Stolpe za 330 tysięcy marek jako masę upadłościową od innej gałęzi rodziny. Rok później podarował posiadłość synowi Friedrichowi z okazji ślubu z hrabiną Fredą von Kleist. W ten sposób zamek wrócił do głównej linii rodu.
W 1905 roku prosty barokowy dwór przekształcono w romantyczny zamek w stylu historyzmu – taki właśnie widzimy dziś. To efekt przebudowy, która nadała budynkowi bardziej bajkowy charakter.
Co zobaczysz w zamku Stolpe
Zamek można zwiedzać od wewnątrz, choć nie jest to muzeum w klasycznym rozumieniu. Wnętrza stopniowo odzyskują dawną świetność – trwają prace renowacyjne, które rozpoczęły się w 1996 roku po przejęciu obiektu przez gminę Stolpe. Od 2001 roku działa tu Stowarzyszenie Wspierania Zamku Stolpe, które organizuje różne wydarzenia kulturalne.
Sale zamkowe goszczą wystawy, koncerty i spotkania. To żywe miejsce, nie wyłącznie atrakcja turystyczna. Można też wynająć pomieszczenia na uroczystości – wesela, konferencje czy przyjęcia rodzinne. Taka formuła pozwala utrzymać obiekt i finansować dalsze prace konserwatorskie.
Warto zajrzeć też do neogotyciego kościoła z XIX wieku, który stoi nieopodal. Powstał na fundamentach dawnej świątyni, poważnie uszkodzonej przez piorun w 1867 roku. Przed kościołem znajduje się pomnik poświęcony ofiarom I wojny światowej, a po drugiej stronie ulicy – miejsce pamięci rodu Schwerinów.
Jak dojechać do Stolpe ze Świnoujścia
Najlepszy sposób to rower. Trasa ze Świnoujścia do Stolpe liczy około 20 kilometrów i zajmuje mniej więcej dwie godziny. Prowadzi przeważnie po ścieżkach rowerowych, choć kilka odcinków przebiega wspólnie z drogą dla samochodów. Nic trudnego – spokojnie można wybrać się z dziećmi.
Dwie główne trasy do wyboru: pierwsza przez Grunwaldzką i Krzywą – Garz – Zirchow – Neverow – Bossin – Dargen – Gummlin – Stolpe. Druga, alternatywna, prowadzi przez Ahlbeck i Korswandt, a dalej tą samą drogą. Oba warianty są dobrze oznakowane i prowadzą przez urozmaicony krajobraz Uznamu.
Samochodem również można dojechać bez problemu – z polskiej strony wyspy wystarczy kierować się na wschód w stronę miasta Usedom, a stamtąd na południe do Stolpe. Parking znajduje się przy zamku.
Dla kogo jest ta wycieczka
Zamek w Stolpe to dobry pomysł dla rodzin z dziećmi, które lubią łączyć rower z elementami turystyki kulturowej. Trasa nie jest wymagająca, a sam obiekt budzi ciekawość – zwłaszcza po odbudowie zyskał ten bajkowy wygląd, który przyciąga wzrok.
Miłośnicy historii znajdą tu ślady pomorskiej arystokracji i ciekawą historię rodu, który przetrwał na tych ziemiach przez wieki. Nie jest to wielkie muzeum pełne eksponatów, ale atmosfera miejsca i sama architektura mówią sporo o dawnym życiu na wyspie.
Warto też przyjechać, jeśli akurat odbywa się jakieś wydarzenie kulturalne – koncert, wystawa czy czytanie. Sprawdzić aktualny program można na stronie zamku lub na miejscu. Stolpe to dziś niewielka wieś licząca niecałe 400 mieszkańców, więc każde wydarzenie w zamku ma lokalny charakter i daje szansę poznać atmosferę uznamskiego zaplecza.
Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, czas zwiedzania
Godziny otwarcia: zamek jest dostępny od wtorku do soboty w godzinach 11:00-13:00 oraz 14:00-17:00. W sezonie letnim (kwiecień-październik) zwiedzanie odbywa się regularnie, zimą lepiej wcześniej skontaktować się z zarządcami i umówić wizytę.
Ceny: wstęp wolny, mile widziane dobrowolne darowizny na rzecz dalszej renowacji zamku. To uczciwa formuła – każdy może zwiedzić, a ci którzy chcą wesprzeć odbudowę, mają taką możliwość.
Czas zwiedzania: samo zwiedzanie zamku zajmie około 30-45 minut, ale warto zarezerwować więcej czasu na spacer po okolicy, wizytę w kościele i odpoczynek po trasie rowerowej. Łącznie z dojazdem ze Świnoujścia to wycieczka na pół dnia.
Kontakt: Am Schloss 9, 17406 Stolpe auf Usedom, tel. +49 38372 299902, e-mail: [email protected]
Po 1945 roku zamek popadał w ruinę i dopiero od 1996 roku rozpoczęto stopniową odbudowę. Dziś to przykład udanej rewitalizacji zabytkowego obiektu dzięki zaangażowaniu lokalnej społeczności i stowarzyszenia miłośników historii.
Co jeszcze warto wiedzieć o Stolpe
W czasach świetności przez Stolpe przebiegała linia kolejowa – dziś po niej nie ma śladu, ale wieś zachowała spokojny, nieco senny charakter. To dobra okazja, żeby zobaczyć Uznam z innej strony niż nadmorskie kurorty.
Zamek regularnie organizuje wydarzenia kulturalne – koncerty, wystawy, spotkania literackie. Od 2004 roku to jeden z lokalnych centrów życia kulturalnego wyspy. Jeśli trafisz na jakieś wydarzenie, zobaczysz zamek w pełnej krasie – z muzyką w salach, ludźmi w ogrodzie i atmosferą, która przypomina dawne czasy, gdy rezydencja tętniła życiem.
Dla rowerzystów Stolpe to punkt na trasie przez Uznam – można dalej jechać w stronę innych miejscowości wyspy albo wrócić do Świnoujścia inną drogą. Krajobraz tutaj jest łagodny, pola przeplatają się z lasami, a ruch samochodowy niewielki. Idealne warunki na spokojną wycieczkę.